نقش حیاتی حمایت اجتماعی و سلامت روان در کیفیت زندگی بیماران سرطانی سالمند

به گزارش علم‌خوان، این تحقیق بوسیله پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران نشان می‌دهد که شبکه‌های حمایت اجتماعی قوی‌تر و سلامت روان بهتر، ارتباط نزدیکی با بهبود کیفیت زندگی در میان سالمندانی دارند که تحت شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا درمان‌های ترکیبی سرطان قرار می‌گیرند.

با افزایش سن جمعیت و افزایش شیوع سرطان در میان سالمندان، درک عواملی که فراتر از پیامدهای بالینی بر رفاه تأثیر می‌گذارند، اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است. این امر به ویژه در مورد بیماران سالمند صادق است، زیرا عوارض جانبی درمان و پریشانی عاطفی می‌تواند به طور قابل توجهی بر عملکرد روزانه و رضایت کلی از زندگی تأثیر بگذارد.

 

طراحی مطالعه و شرکت‌کنندگان

این مطالعه مقطعی، ۳۰۰ بیمار سرطانی ۶۰ ساله و بالاتر را در یک مرکز بزرگ سرطان‌شناسی در تهران بین ژوئن و سپتامبر ۲۰۲۳ بررسی کرد. شرکت‌کنندگان حداقل دو جلسه شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی دریافت کرده بودند. محققان با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد، داده‌ها را برای اندازه‌گیری حمایت اجتماعی ادراک‌شده، سطح اضطراب و افسردگی و کیفیت زندگی مرتبط با سرطان جمع‌آوری کردند.

 

یافته‌های کلیدی

این تجزیه و تحلیل نشان داد که میزان‌های بالاتر ادراک‌شده حمایت اجتماعی - از سوی خانواده، دوستان و افراد مهم - به شدت با موارد زیر مرتبط است:

-کیفیت زندگی جهانی بهتر، که منعکس‌کننده سلامت و رفاه کلی است.

-توانایی‌های عملکردی بهبود یافته، مانند عملکرد جسمی، عاطفی و اجتماعی.

-علائم مرتبط با سرطان کمتر مانند خستگی، درد و حالت تهوع.

برعکس، بیمارانی که نمرات اضطراب و افسردگی بالاتری داشتند، کیفیت زندگی و عملکرد پایین‌تری را همراه با علائم شدیدتر گزارش کردند.

در مدل‌های آماری که عوامل دیگر را در نظر می‌گرفتند، حمایت اجتماعی به عنوان یک تأثیر مثبت کلیدی ظاهر شد، در حالی که اضطراب و افسردگی پیش‌بینی‌کننده‌های ثابتی برای نتایج ضعیف‌تر در جنبه‌های مختلف کیفیت زندگی بودند.

 

بینش‌های جمعیت‌شناختی و بالینی

این مطالعه همچنین همبستگی‌های قابل توجهی را با چندین ویژگی جمعیت‌شناختی و بالینی نشان داد:

- کیفیت زندگی بهتر و حمایت اجتماعی قوی‌تر در بین بیماران مرد، افراد متاهل، کسانی که با همسر زندگی می‌کنند و کسانی که بیمه تکمیلی دارند، شایع‌تر بود.

- اضطراب و افسردگی بالاتر و کیفیت زندگی پایین‌تر بیشتر در زنان، افرادی که تنها زندگی می‌کنند و بیمارانی که مراحل پیشرفته‌تری از سرطان، بیماری‌های همراه اضافی یا بار درمانی بیشتری دارند، مشاهده شد.

این الگوها نشان می‌دهند که چگونه زمینه‌های اجتماعی و عاطفی، و همچنین عوامل سیستم سلامت، می‌توانند تجربه زندگی بیماران سرطانی مسن‌تر را شکل دهند.

 

پیامدهایی برای مراقبت از بیمار

این یافته‌ها تأکید می‌کنند که کیفیت زندگی در سرطان‌شناسی سالمندان صرفاً با مرحله بیماری یا علائم جسمی تعیین نمی‌شود، بلکه با رفاه عاطفی و ارتباط اجتماعی نیز تعیین می‌شود. کارشناسان سلامت می‌گویند این نتایج از ادغام رویکردهای مراقبت جامع - از جمله حمایت روانی-اجتماعی، مشاوره و مداخلات شامل خانواده - در برنامه‌های درمانی سرطان برای بزرگسالان مسن‌تر پشتیبانی می‌کند.

این مطالعه با شناسایی روابط بین سلامت روان، حمایت اجتماعی و کیفیت زندگی، نقشه راهی را برای پزشکان و مراقبان ارائه می‌دهد تا بتوانند نیازهای چندبعدی جمعیت رو به پیری مبتلا به سرطان را بهتر برطرف کنند.

 

منبع: https://link.springer.com/article/10.1186/s12877-025-06497-1