به گزارش خبرنگار علم خوان، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران که این بررسی را انجام داده‌اند، یافته‌هایشان در مقاله در ژورنال «تغذیه و دیابت» منتشر کرده‌اند.

آنچه پژوهشگران انجام دادند

پژوهشگران داده‌های ۲۰ کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده را که زردچوبه یا کورکومین را در مقابل دارونما در بزرگسالان مبتلا به پیش‌دیابت یا دیابت نوع ۲ آزمایش می‌کردند، جمع‌آوری کردند. این کارآزمایی‌ها طیف وسیعی از دوزها (حدود ۸۰ تا ۲۱۰۰ میلی‌گرم در روز) و مدت زمان (۸ تا ۳۶ هفته) را پوشش می‌دادند. پیامدهای مورد علاقه وزن بدن،  شاخص توده بدنی یا BMI، دور کمر و باسن، درصد توده چربی و نسبت دور کمر به باسن بود. نویسندگان از متاآنالیز اثرات تصادفی استفاده کردند و قطعیت شواهد را با معیارهای GRAD ارزیابی کردند.

نتایج اصلی

 در سراسر کارآزمایی‌های انجام شده در افراد مبتلا به دیابت نوع 2، تخمین‌های تجمیع‌شده، کاهش قابل توجهی در وزن بدن (اختلاف میانگین وزنی، WMD: -1.9 کیلوگرم) و دور کمر (WMD: -1.9 سانتی‌متر) و همچنین کاهش درصد توده چربی (WMD: -2.9٪) و دور باسن (WMD: -1.0 سانتی‌متر) نشان دادند. برخی از پیامدها قطعیت GRADE پایین یا بسیار پایینی داشتند.

- در افراد مبتلا به پیش‌دیابت، این اثر کمی بیشتر بود: وزن حدود 2.5 کیلوگرم و دور کمر حدود 2.9 سانتی‌متر کاهش یافت (GRADE متوسط برای این پیامدها).

- در مجموع، 20 کارآزمایی شامل حدود 1387 شرکت‌کننده بود (تقریباً تعداد مساوی در گروه‌های مداخله و کنترل).

دوز و مدت زمان مصرف مهم هستند

تحلیل‌های دوز-پاسخ این پژوهشگران سیگنال‌هایی را نشان داد که دوزهای بالاتر و درمان طولانی‌تر، اثرات بیشتری دارند: کاهش دور کمر در مقدار >1500 میلی‌گرم در روز آشکارتر بود و کاهش وزن معنادار با مدت زمان مداخله طولانی‌تر از حدود 22 هفته ظاهر شد. با این حال، ارتباط دوز-پاسخ در هر پیامد آنتروپومتریک به طور یکنواخت معنی‌دار نبود.

کیفیت و هشدارها

این مقاله، قطعیت مختلطرا در بین پیامدها گزارش می‌دهد - برخی از یافته‌ها به عنوان شواهد با کیفیت پایین یا بسیار پایین ارزیابی شدند، در حالی که برخی دیگر متوسط ​​بودند - عمدتاً به دلیل ناهمگونی بین کارآزمایی‌ها، اندازه نمونه‌های کوچک برای برخی پیامدها و تنوع در فرمولاسیون‌های کورکومین و استراتژی‌های فراهمی زیستی (به عنوان مثال، گنجاندن پیپرین یا استفاده از فرآورده‌های با جذب افزایش‌یافته). نویسندگان هشدار می‌دهند که اگرچه اثرات از نظر آماری معنی‌دار و بالقوه از نظر بالینی مفید هستند، اما پایه شواهد کلی محدودیت‌هایی دارد و به کارآزمایی‌های با کیفیت بالاتر و طولانی‌تر نیاز است.

این یافته‌ها برای بیماران و پزشکان به چه معناست؟

این یافته‌ها به ادبیات رو به رشدی می‌افزاید که مکمل‌های کورکومین/زردچوبه ممکن است به طور متوسط ​​به کنترل وزن و چاقی مرکزی در افراد در معرض خطر بالای متابولیک کمک کنند، به ویژه هنگامی که از دوزهای بالاتر یا مکمل‌های طولانی مدت استفاده می‌شود.

با این حال، از آنجا که مکمل‌ها از نظر دوز و جذب بسیار متفاوت هستند و از آنجا که قطعیت شواهد به طور یکنواخت قوی نیست، کورکومین نباید به عنوان یک درمان مستقل در نظر گرفته شود - اقدامات سبک زندگی (رژیم غذایی، ورزش) و مدیریت پزشکی مبتنی بر شواهد همچنان در اولویت هستند. پزشکان همچنین باید به تداخلات بالقوه (و فرمولاسیون‌هایی که فراهمی زیستی را افزایش می‌دهند) توجه داشته باشند و در صورت لزوم عملکرد کبد را کنترل کنند.

خلاصه کلام

یک تجزیه و تحلیل ترکیبی از 20 کارآزمایی تصادفی نشان می‌دهد که زردچوبه/کورکومین باعث کاهش متوسط ​​وزن و اندازه دور کمر در بزرگسالان مبتلا به پیش‌دیابت و دیابت نوع 2 می‌شود، با سیگنال‌های قوی‌تر در دوزهای بالاتر و مدت زمان طولانی‌تر درمان - اما قطعیت شواهد متفاوت است و هنوز نیاز به آزمایش‌های بزرگتر و استانداردتر وجود دارد.

منبع: https://www.nature.com/articles/s41387-025-00386-7