درمان بدون سلول نویدبخش بازسازی عصب است

به گزارش علم‌خوان، یک مطالعه اخیر بوسیله پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران نشان داد که ذرات ریز آزاد شده توسط سلول‌های بنیادی آندومتر انسان می‌توانند رشد عصب را تحریک کرده و مسیرهای سلولی کلیدی زمینه‌ساز بازسازی عصب را فعال کنند.

 

این تحقیق نشان می‌دهد که وزیکول‌های کوچک خارج سلولی (EVs)  ذرات نانومقیاس مشابه اگزوزوم‌ها - مشتق شده از «سلول‌های بنیادی آندومتر انسان» (hEnSCs) می‌توانند رشد نوریت‌ها یا زائده‌های عصبی را افزایش دهند، رشد سلولی را ارتقا دهند و مسیر سیگنالینگ PI3K/AKT، یک تنظیم‌کننده حیاتی بقا و بازسازی سلول- را فعال کنند.

 

درمان بدون سلول که رشد عصب را افزایش می‌دهد

این تیم تحقیقاتی به جای پیوند سلول‌های کامل وزیکول‌های کوچک را از سلول‌های بنیادی آندومتر انسان کشت‌شده جدا و آنها را در آزمایشگاه بر سلول‌های شبه عصبی (سلول‌های (PC12  به کار بردند. معلوم شد که این وزیکول‌های کوچک که پروتئین‌ها، لیپیدها و مواد ژنتیکی را حمل می‌کنند، وارد سلول‌های هدف می‌شوند و فرآیندهای بیولوژیکی مرتبط با ترمیم عصب را تحریک می‌کنند.

 

یافته‌های کلیدی این مطالعه عبارتند از:

 

- افزایش وابسته به دوز در رشد نوریت‌ها: سلول‌های تیمار شده با وزیکول‌های خارج سلولی افزایش قابل توجهی در طول و تعداد نوریت‌ها در حال رشد - برآمدگی‌های ضروری برای اتصال عصبی - در مقایسه با گروه‌های کنترل تیمار نشده نشان دادند.

 

- بهبود تکثیر و مهاجرت سلولی: غلظت‌های بالاتر وزیکول‌های خارج سلولی ، زنده ماندن، تکثیر و مهاجرت سلول‌ها را که همگی اجزای مهم ترمیم بافت هستند، افزایش داد.

 

- فعال‌سازی مسیر PI3K/AKT : آنالیز وسترن بلات نشان داد که سلول‌های تیمار شده با وزیکول‌های خارج سلولی، بیان پروتئین‌ها را در آبشار سیگنالینگ PI3K/AKT افزایش دادند، که نشان می‌دهد این وزیکول‌ها به طور فعال مکانیسم‌های مولکولی شناخته شده برای حمایت از بقا و بازسازی را درگیر می‌کنند.

 

چرا این موضوع مهم است

بافت‌های عصبی در سیستم عصبی محیطی می‌توانند بازسازی شوند، اما این فرآیند پس از آسیب شدید کند و اغلب ناقص است. درمان‌های فعلی - از جمله ترمیم جراحی و درمان‌های با فاکتور رشد - موفقیت محدودی دارند. این کشف که وزیکول‌های مشتق از سلول به تنهایی می‌توانند فرآیندهای احیاکننده را هدایت کنند، یک استراتژی درمانی بدون سلول ارائه می‌دهد که ممکن است از برخی چالش‌های پیوند سلول‌های بنیادی، مانند رد ایمنی یا خطر تومور، جلوگیری کند.

 

سلول‌های بنیادی آندومتر انسان که به راحتی از بافت رحم به دست می‌آیند، منبعی در دسترس از وزیکول‌های خارج سلولی درمانی را ارائه می‌دهند. به نظر می‌رسد این وزیکول‌ها بدون معرفی سلول‌های کامل، بر جنبه‌های مختلف ترمیم عصب تأثیر می‌گذارند و آنها را به عنوان کاندیداهای جذابی برای کاربردهای بالینی آینده قرار می‌دهند.

 

نگاه به آینده

در حالی که نتایج قانع‌کننده هستند، این پژوهشگران هشدار می‌دهند که این یافته‌ها در حال حاضر محدود به مدل‌های آزمایشگاهی هستند. کارهای آینده باید بررسی کنند که چگونه این وزیکول‌ها در مدل‌های حیوانی آسیب عصبی عمل می‌کنند، استراتژی‌های دوز بهینه را تعیین کنند و ایمنی و اثربخشی طولانی مدت را در سیستم‌های بیولوژیکی پیچیده‌تر بررسی کنند.

 

با این وجود، این مطالعه پیشرفت قابل توجهی در علوم اعصاب احیاکننده نشان می‌دهد و وزیکول‌های کوچک خارج سلولی را به عنوان ابزاری امیدوارکننده برای افزایش بازسازی عصب و هموار کردن راه برای درمان‌های جدید برای بیماران مبتلا به آسیب عصب محیطی برجسته می‌کند.

 

منبع: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11699817