فرهنگ «پزشک بهتر از همه می‌داند» در اورژانس‌ها ممکن است به بیماران آسیب برساند

به گزارش علم‌خوان بر اساس یافته‌های این بررسی که بوسیله پژوهشگران دانشکده‌های پرستاری و مامایی دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران و مشهد و دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران انجام شده است، این رویکرد، اگرچه اغلب با نیت خیر صورت می‌گیرد، اما می‌تواند عواقب منفی برای بیماران داشته باشد.

 

روش تحقیق

این بررسی کیفی بر اساس رویکرد قوم‌نگاری انتقادی (critical ethnography) (با روشی که فیل کارسپیکن، استاد روش‌شناسی تحقیق دانشگاه ایندیانا و یکی از نویسندگان مقاله این پژوهش صورت‌بندی کرده است) انجام شد.

 در این شیوه پژوهشگر خود را در محیط طبیعی افراد شرکت‌کننده مستغرق می‌کند تا پدیده را به طور عمیق مشاهده و بررسی کند و از این طریق به بینش‌های غنی و «زمینه‌مند» ((contextualized در مورد فرهنگ برسد و معانی نهفته در رفتارهای اجتماعی را کشف کند.

 

یافته‌های تحقیق

این بررسی ۲۲ ماهه که در بخش اورژانس یک بیمارستان دولتی در استان خراسان رضوی انجام شد، نشان داد که عدم تعادل قدرت میان کادر پزشکی و بیماران پدیده‌ای رایج است. این روند می‌تواند منجر به تصمیم‌گیری ارائه دهندگان خدمات درمانی برای بیماران شود که گاهی اوقات بدون توضیح کامل وضعیت یا ارائه جایگزین به آنها  صورت می‌گیرد.

 

این پژوهشگران این وضعیت را نمودی از یک فرهنگ «پدرسالارانه» توصیف می‌کنند که در آن متخصصان پزشکی به عنوان یک شخصیت «برتر» عمل می‌کنند و انتخاب‌هایی را انجام می‌دهند که معتقدند به نفع بیمار است، دقیقاً مانند کاری که والدین برای کودکشان می‌کنند.

 

این پژوهشگران چند مضمون کلیدی را شناسایی کردند که در این فرهنگ نقش دارند:

• یکی از آنها «سلطه فرد برتر» است، جایی که بر اقتدار گروه پزشکی تأکید می‌شود و بیمار به عنوان یک دریافت‌کننده منفعل مراقبت دیده می‌شود. این وضعیت اغلب بوسیله محیط پرشتاب و پراسترس اورژانس که تصمیم‌گیری‌های سریع در آن ضرورت دارد، تشدید می‌شود.
• یکی دیگر از این مضامین، «تحقیر زیردست» است که توصیف‌ می‌کند چگونه این پویایی قدرت می‌تواند اعتماد به نفس و توانایی بیمار برای مشارکت در مراقبت از خود را تضعیف کند. بیماران ممکن است احساس ترس کنند یا نتوانند سؤال بپرسند و این وضعیت منجر به اختلال در ارتباط می‌شود.

 

نتیجه‌گیری

این پژوهشگران نتیجه‌گیری می‌کنند که این رویکرد پدرسالارانه می‌تواند «پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی نامطلوبی برای بیماران» داشته باشد. آنها توصیه می‌کنند که ارائه دهندگان خدمات درمانی آموزش بیشتری در مورد اهمیت اخلاقی و قانونی استقلال بیمار دریافت کنند. به گفته آنها، ایجاد یک محیط مشارکتی‌تر که بیماران در آن به عنوان همکار در مراقبت از خود در نظر گرفته شوند، برای بهبود پیامدهای سلامت و احترام به حقوق بیماران بسیار مهم است.

 

خلاصه

یافته‌‌های این تحقیق بحث فزاینده‌ای را برجسته می‌کند که امروزه در پزشکی در مورد اهمیت تصمیم‌گیری مشترک، یعنی همکاری بیماران و پزشکان برای انتخاب درمان‌ها و برنامه‌های مراقبتی جریان دارد. این بررسی نشان می‌دهد که بخش اورژانس یک منطقه بحرانی است که تغییر این فرهنگ در آن ضروری است.

منبع: 

https://bmchealthservres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12913-025-13282-8