یک بررسی جدید عوامل شکل‌دهنده نیک‌زیستی اجتماعی در دختران نوجوان ایرانی را نشان می‌دهد

به گزارش خبرنگار علم خوان، «نیک‌زیستی اجتماعی» به معنای ایجاد و حفظ روابط سالم و داشتن تعاملات معنادار و اصیل با دیگران است و دارای ابعاد جسمی، ذهنی و اجتماعی است و باید به عنوان یک جزء اساسی در مدل‌های سلامت گنجانده شود.

 

روش انجام بررسی

پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران ۱۱۴۶ دختر دانش‌آموز ۱۲ تا ۱۸ ساله را در یک مطالعه مقطعی که در سال ۲۰۲۳ در مدارس دولتی تهران انجام شد، بررسی کردند.

 این پژوهشگران با استفاده از یک پرسشنامه معتبر تهیه شده بوسیله جامعه‌شناس «کوری کیز» Corey Keyes)) ، پنج بُعد نیک‌زیستی اجتماعی را ارزیابی کردند: ادغام، مشارکت، انسجام، پذیرش و شکوفایی اجتماعی. یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که ۱۸.۳ درصد از شرکت‌کنندگان نیک‌زیستی اجتماعی پایین، ۷۲.۷ درصد نیک‌زیستی اجتماعی متوسط ​​و فقط ۸.۹ درصد نیک‌زیستی اجتماعی بالا داشتند.

 

یافته‌های این بررسی

این مطالعه که از نمونه‌گیری خوشه‌ای از 20 مدرسه و روش‌های آماری دقیق مانند رگرسیون چندگانه استفاده کرده است،  توانست پیش‌بینی‌‌کننده‌های کلیدی نیک‌زیستی اجتماعی را نشان دهد: دخترانی که معدل بالاتری داشتند، نیک‌زیستی اجتماعی قابل توجهی نشان دادند، به طوری که هر یک نمره افزایش معدل با افزایش بیش از ۲ امتیازی میانگین نمره نیک‌زیستی اجتماعی همراه بود. کسانی که در رشته‌های علوم انسانی تحصیل می‌کردند، در مقایسه با همسالان خود در سایر رشته‌ها، نیک‌زیستی بالاتری را گزارش کردند ورزش روزانه یک عامل مثبت قوی بود و نمر‌ه‌ه را بیش از ۹ امتیاز افزایش داد.

پویایی خانواده نیز اهمیت داشت. دختران مادرانی که مدرک لیسانس داشتند، از  نیک‌زیستی اجتماعی بالاتری برخوردار بودند. اما دخترانی که مادران شاغل داشتند - به خصوص اگر مادر فقط دیپلم داشت – نمره‌های پایین‌تری داشتند. مشکلات سلامتی، مانند مشکلات قلبی عروقی یا آلرژی، با کاهش میزان نیک‌زیستی اجتماعی همراهی داشت.

شگفت‌آور این بود که وضعیت اجتماعی-اقتصادی دختران نوجوان رابطه معکوسی را با نیک‌زیستی اجتماعی آنها نشان داد: دخترانی که از مناطق توسعه‌یافته‌تر اجتماعی- اقتصادی تهران بودند، به طور متوسط ​​​​نمره‌های کمتر نیک‌زیستی نسبت به دختران مناطق کمتر توسعه‌یافته کسب کردند.

یک توضیح احتمالی این یافته این است که قرار داشتن در سطوح اجتماعی-اقتصادی بالاتر ممکن است انتظارات را افزایش دهد و انتظارات برآورده نشده می‌توانند تأثیر منفی بر نیک‌زیستی اجتماعی داشته باشند.

نیک‌زیستی اجتماعی همچنین با پیشرفت سطح تحصیلی بهبود می‌یافت که نشان می‌دهد بلوغ یا تجربیات مدرسه ممکن است در این زمینه تاثیر سودمندی داشته باشند.

 

نتیجه‌گیری

این پژوهشگران نتیجه‌گیری می‌کنند که آشکار شدن میزان پایین نیک‌زیستی اجتماعی در دختران نوجوان ضرورت اقدام در این زمینه را مطرح می‌کند، به خصوص با توجه به این که نوجوانی دورانی محوری در زندگی است که شکل‌گیری ارتباطات اجتماعی و خودپنداره در طول آن می‌توانند تأثیر عمیقی بر سلامت و رفتار در درازمدت فرد داشته باشند.

آنها می‌افزایند که این مطالعه شواهد محدودی در مورد پیش‌بینی‌کننده‌های سلامت روان در نوجوانان به دست داده است. بنابراین، یک مطالعه تحقیقاتی کمی دیگر برای شناسایی سایر عوامل ناشناخته ضروری به نظر می‌رسد.

این پژوهشگران می‌نویسند: «اگرچه ماهیت مقطعی این مطالعه امکان نتیجه‌گیری علّی را فراهم نمی‌کند، اما شناسایی نوجوانان با میزان نیک‌زیستی اجتماعی پایین‌تر و ارائه مشاوره یا اقدامات حمایتی مبتنی بر مدرسه ممکن است منجر به بهبود نتایج نیک‌زیستی اجتماعی شود.»

منبع:

https://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12889-025-24145-6