رژیم غذایی مدیترانه‌ای در دوران بارداری هیچ ارتباط واضحی با افزایش وزن دوران بارداری ندارد

به گزارش علم‌خوان، این تحقیق بوسیله پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد، ۲۴۳ زن باردار ایرانی را برای بررسی ارتباط بین کیفیت رژیم غذایی و «افزایش وزن دوران بارداری»(GWG) دنبال کرد، اما هیچ ارتباط معناداری بین این دو یافت نشد.

 

تاثیرات افزایش وزن بر پیامدهای بارداری

افزایش وزن دوران بارداری - میزان وزنی که یک زن از زمان لقاح تا زایمان به دست می‌آورد - پیش‌بینی‌کننده مهمی برای پیامدهای بارداری است. افزایش وزن ناکافی و بیش از حد با خطرات بالاتر عوارضی مانند دیابت بارداری، پره اکلامپسی، زایمان زودرس، ماکروزومی و چاقی در آینده در مادران و کودکان مرتبط دانسته شده است.

 

این تحقیق از «نمره رژیم مدیترانه‌ای» (MDS) برای تعیین کمیت الگوی غذایی هر شرکت‌کننده در سه ماهه سوم استفاده کرد. این نمره نشان دهنده میزان مصرف میوه‌ها، سبزی‌ها، حبوبات، آجیل، ماهی و تعادل چربی‌های سالم در مقابل غذاهای کمتر مفید است. علیرغم شهرت رژیم غذایی مدیترانه‌ای به عنوان یک الگوی غذایی سالم، به ویژه در تحقیقات قلبی عروقی، «نمره رژیم مدیترانه‌ای» هیچ ارتباط معناداری با احتمال افزایش وزن ناکافی، بیش از حد یا نامناسب زنان در دوران بارداری نشان نداد.

 

طراحی و روش‌های مطالعه

این پژوهشگران زنان ۱۸ تا ۴۴ ساله را از مراکز سرپایی و بیمارستان‌های تهران ثبت‌نام کردند و داده‌های غذایی دقیقی را از طریق یک پرسشنامه معتبر ۱۶۸ موردی بسامد خوراک جمع‌آوری کردند. فعالیت بدنی شرکت‌کنندگان با یک پرسشنامه استاندارد فعالیت بارداری ارزیابی شد و افزایش وزن بر اساس دستورالعمل‌های تعیین‌شده‌ای که شاخص توده بدنی قبل از بارداری را در نظر می‌گیرند، طبقه‌بندی شد.

این پژوهشگران برای ارزیابی روابط بین رژیم غذایی و  افزایش وزن دوران بارداری، دانشمندان از مدل‌های خطرات متناسب کاکس استفاده کردند و طیف وسیعی از عوامل مخدوش‌کننده بالقوه از جمله دریافت انرژی، فعالیت بدنی، تحصیلات، وضعیت سیگار کشیدن، عوامل اجتماعی-اقتصادی، وضعیت دیابت بارداری و شاخص توده بدنی قبل از بارداری را تعدیل کردند. حتی پس از این تعدیل‌ها، هیچ روند آماری معناداری که پیروی بیشتر از رژیم غذایی مدیترانه‌ای را با نتایج بهتر افزایش وزن مرتبط کند، پدیدار نشد.

 

تفسیر یافته‌ها

این پژوهشگران با اشاره به اینکه این اولین مطالعه از این نوع در ایران است، می‌نویسند: «نتایج ما نشان می‌دهد که پایبندی به الگوی غذایی مدیترانه‌ای در سه‌ماهه سوم بارداری با کاهش خطر افزایش وزن ناکافی یا بیش از حد در دوران بارداری مرتبط نبوده است.»

این یافته‌ها با برخی مطالعات قبلی در سایر جمعیت‌ها که به مزایای بالقوه رژیم‌های غذایی به سبک مدیترانه‌ای برای کنترل افزایش وزن در دوران بارداری اشاره داشتند، متفاوت است. این پژوهشگران می‌گویند تفاوت در طراحی مطالعه، روش‌های نمره‌دهی به رژیم غذایی و عادات غذایی فرهنگی ممکن است این اختلافات را توضیح دهد.

 

محدودیت‌ها و مسیرهای آینده

با اینکه این تحقیق بینش‌های مهمی ارائه می‌دهد، اما محدودیت‌هایی از جمله حجم نمونه کم، اتکا به داده‌های رژیم غذایی فقط در سه‌ماهه سوم و تمرکز بر یک منطقه جغرافیایی واحد دارد. این پژوهشگران خواستار «مطالعات کوهورت آینده‌نگر بزرگتر در جمعیت‌های متنوع» و ارزیابی‌های غذایی گسترده‌تر در طول بارداری هستند تا درک بهتری از چگونگی تأثیر کیفیت کلی رژیم غذایی بر افزایش وزن مادر و پیامدهای مرتبط با آن داشته باشند.

از آنجایی که تغذیه مادر همچنان سنگ بنای بارداری سالم است، این شواهد جدید بر پیچیدگی تأثیرات رژیم غذایی بر وزن بارداری تأکید می‌کند و نیاز به تحقیقات گسترده‌تر در مورد الگوهای غذایی بهینه قبل از تولد را برجسته می‌سازد.

 

منبع: https://www.nature.com/articles/s41598-025-21443-2#:~:text=A%20meta%2Danalysis%20indicated%20healthy,excessive%20and%20insufficient%20GWG14