هشدار درباره پیامدهای زیست‌محیطی و سلامت بازیافت لاستیک‌های فرسوده

به گزارش علم‌خوان،  مدیریت لاستیک‌های مستعمل با وجود تولید سالانه حدود ۱.۵ میلیارد حلقه لاستیک در سراسر جهان به یک مسئله جدی زیست‌محیطی تبدیل شده است. به‌دلیل ماهیت غیرقابل‌تجزیه این مواد و ترکیبات شیمیایی پیچیده آن‌ها، لاستیک‌های دورریز می‌توانند برای دهه‌ها در محیط باقی بمانند و در صورت مدیریت نادرست، باعث آلودگی و خطرات بالقوه برای سلامت انسان شوند.

بازیافت به‌عنوان یک راهکار امیدوارکننده مطرح شده و این مواد را به محصولات جدیدی در حوزه‌هایی مانند ساخت‌وساز، تولید انرژی و کالاهای مصرفی تبدیل می‌کند. با این حال، این مطالعه نشان می‌دهد که این راهکار بدون چالش نیست.

 

مرور جامع مطالعات علمی

پژوهشگران در این بررسی، ۱,۲۷۵ مقاله علمی را غربال کرده و در نهایت ۸۰ مطالعه باکیفیت را مورد تحلیل قرار دادند.

نتایج نشان داد که حدود ۴۹ درصد از مطالعات بر استفاده از مواد بازیافتی لاستیک در چمن‌های مصنوعی تمرکز داشته‌اند. سایر کاربردها شامل سطوح زمین‌های بازی، آسفالت جاده‌ها و صنعت سیمان بوده است.

 

مزایای زیست‌محیطی—همراه با ملاحظات

این مطالعه تأیید می‌کند که بازیافت لاستیک مزایای مهمی دارد؛ از جمله کاهش حجم زباله‌های دفنی، صرفه‌جویی در منابع طبیعی و کاهش خطر آتش‌سوزی لاستیک‌ها و آلودگی ناشی از آن.

با این حال، پژوهشگران هشدار می‌دهند که تأثیرات زیست‌محیطی به روش بازیافت و نوع کاربرد نهایی بستگی دارد. در برخی موارد، فرآیندهای نامناسب می‌توانند منجر به انتشار مواد سمی در خاک، هوا و آب شوند.

 

نگرانی‌های بالقوه برای سلامت انسان

یکی از مهم‌ترین یافته‌ها به خطرات احتمالی برای سلامت انسان مربوط می‌شود. برخی مطالعات وجود ترکیبات مضر مانند فلزات سنگین، ترکیبات آلی فرّار (VOCs) و هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAHs) را در مواد بازیافتی گزارش کرده‌اند.

اگرچه در بسیاری از موارد میزان این مواد در محدوده استانداردهای ایمنی قرار دارد، در برخی شرایط—بسته به نوع محصول و شرایط محیطی—این مقادیر می‌تواند از حد مجاز فراتر رود.

نکته مهم این است که شواهد درباره اثرات بلندمدت بر سلامت انسان هنوز قطعی و یکدست نیست و مطالعات نتایج متفاوتی ارائه داده‌اند.

 

شکاف‌های دانشی و نیاز به تحقیقات بیشتر

این مطالعه بر نبود روش‌های استاندارد برای ارزیابی ایمنی محصولات بازیافتی تأکید می‌کند. پژوهشگران خواستار موارد زیر هستند:

• انجام آزمون‌های یکنواخت‌تر برای سنجش انتشار مواد شیمیایی
• مطالعات بلندمدت درباره مواجهه انسانی
• بهبود قوانین و نظارت بر محصولات بازیافتی

این کمبودها در حال حاضر ارزیابی دقیق ایمنی این محصولات را دشوار کرده است.

 

پیامدها برای سیاست‌گذاری و صنعت

با افزایش استفاده از مواد بازیافتی لاستیک در زیرساخت‌ها و محیط‌های عمومی، این مطالعه بر ضرورت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد علمی تأکید می‌کند.

دولت‌ها، صنایع و نهادهای زیست‌محیطی باید میان اهداف پایداری و حفظ سلامت عمومی تعادل برقرار کنند.

 

جمع‌بندی

این پژوهش تصویری دوگانه ارائه می‌دهد: از یک‌سو، بازیافت لاستیک نقش مهمی در کاهش پسماند جهانی دارد؛ از سوی دیگر، می‌تواند چالش‌های جدیدی در حوزه محیط زیست و سلامت ایجاد کند.

کارشناسان تأکید می‌کنند که برای دستیابی به یک راهکار واقعاً پایدار، تحقیقات جامع‌تر و نظارت دقیق‌تر ضروری است.

 

منبع: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405844025000404