به گزارش واحد علم خوان دانشگاه علوم پزشکی تهران، این تحقیق جامع، که بخشی از بررسی در حال انجام «تریاک و سرطان ایران» (IROPICAN) است و در ژورنال معتبر «گزارش‌های علمی» ((Scientific Reports منتشر شده است، شواهد قانع‌کننده‌ای ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد وضعیت دندان‌های فرد می‌تواند پیش‌بینی‌کننده‌ی اصلی انواع خاصی از سرطان باشد.

گروه پژوهشی به سرپرستی سپیده مختاری و کاظم زنده‌دل از انستیتو کانسر دانشگاه علوم پزشکی تهران داده‌های ۸۹۹ فرد مبتلا به موارد تایید شده‌ آسیب‌شناختی HNSCC و یک گروه کنترل متشکل از ۳۴۷۷ فرد سالم را با دقت تجزیه و تحلیل کردند. این پژوهشگران از یک معیار بهداشت عمومی شناخته شده، یعنی نمره  DMFT (دندان‌های پوسیده، از دست رفته و پر شده) برای تعیین کمیت وضعیت سلامت دهان و دندان هر شرکت‌کننده استفاده کردند. این نمره، تصویری کلی از تاریخچه دندانپزشکی فرد در طول زندگی ارائه می‌دهد که هم پوسیدگی‌های گذشته و هم میزان مراقبت‌های ترمیمی را منعکس می‌کند.

یافته‌ها از نظر آماری معنادار و قانع‌کننده بودند. محققان دریافتند افرادی که نمره DMFT آنها بیشتر از ۱۷ است، با افزایش دو برابری خطر ابتلا به HNSCC مواجه هستند. با این حال، این خطر در همه زیرگروه‌های سرطان یکسان نبود. این ارتباط برای سرطان حنجره (گلو) بیشتر مشهود بود، جایی که نمره DMFT بالا با ۳.۶ برابر خطر بیشتر همراه بود. در مقابل، خطر ابتلا به سرطان لب و حفره دهان نیز افزایش یافته بود، اما به میزان کمتر، یعنی ۱.۵ برابر.

 این یافته‌ها نشان می‌دهد که اثرات عمومی وضعیت بد بهداشت دهان و دندان یا قرار گرفتن مستقیم حنجره در معرض باکتری‌های دهان، ممکن است نقش مهمی در ایجاد سرطان‌های سروگردن داشته باشد.

جالب توجه است که این مطالعه دیدگاه ظریفی در مورد نقش اجزای مختلف نمره DMFT در سرطان‌های سلول سنگفرشی سروگردن (HNSCC)  به دست داد. در حالی که دندان‌های پوسیده و از دست رفته عوامل خطرساز مثبت قوی بودند، وجود دندان‌های پر شده با کاهش خطر ابتلا به HNSCC مرتبط بود. این یافته گواهی قدرتمندی بر نقش محافظتی مراقبت‌های به موقع و مؤثر از دندان است و نشان می‌دهد که مداخلات برای پر کردن پوسیدگی‌ها می‌تواند خطر ابتلا به سرطان را در درازمدت کاهش دهد.

شاید مهم‌ترین یافته این اثر هم‌افزایی قوی بین وضعیت بد سلامت دهان و دندان و سایر عوامل سرطان‌زای شناخته‌شده، به‌ویژه سیگار کشیدن، باشد. این بررسی نشان داد که در افرادی که از دخانیات استفاده می‌کردند، نمره بالای DMFT خطر ابتلا به HNSCC را به طرز چشمگیری افزایش می‌هد. این خطر ترکیبی برای کسانی که هم تریاک و هم دخانیات مصرف می‌کردند، حتی بیشتر بود و این یافته بر تعامل خطرناک بین این عوامل سبک زندگی و بهداشت دهان و دندان تأکید می‌کند. این پژوهشگران نتیجه‌گیری می‌کنند که اثرات تجمعی این رفتارها خطر ابتلا به سرطان را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

پیامدهای این تحقیق برای سلامت عمومی بسیار گسترده است. این پژوهشگران تأکید می‌کنند که سلامت دهان و دندان باید به عنوان یک عامل خطر مستقل و قابل توجه برای HNSCC، به ویژه در مناطقی با میزان بالای مصرف دخانیات و تریاک، در نظر گرفته شود. آنها از ادغام بهداشت دهان و دندان در کمپین‌های بهداشت عمومی موجود که بر ترک سیگار تمرکز دارند، حمایت می‌کنند.  علاوه بر این، آنها بر نیاز به دسترسی بیشتر به مراقبت‌های دندانی، به ویژه در جمعیت‌های محروم، به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر HNSCC تأکید می‌کنند.

در نهایت، این بررسی یک قطعه حیاتی به پازل پیشگیری از سرطان می‌افزاید و این برداشت را تقویت می‌کند که سلامت دهان و دندان صرفاً موضوع لبخند زیبا نیست، بلکه عمیقاً با سلامت کلی فرد و استعداد ابتلا به بیماری‌های جدی مرتبط است. یافته‌های این بررسی فراخوانی است هم برای افراد و هم برای مقامات بهداشت عمومی است تا برای اولویت‌بندی مراقبت‌های دندانی به عنوان یک جزء کلیدی از یک استراتژی جامع پیشگیری از سرطان اقدام کنند.

منبع خبر: https://www.nature.com/articles/s41598-025-13570-7