رابطه میان یک شاخص چربی خون و اختلال شناختی در سالمندان

به گزارش واحد علم خوان دانشگاه علوم پزشکی تهران، این تحقیق نشان می‌دهد که افزایش میزان «شاخص آتروژنیک پلاسما» (AIP) ممکن است خطر مشکلات حافظه و تفکر را در این گروه افزایش دهد و بر نیاز به نظارت هدفمند در مراقبت‌های قلبی عروقی تأکید می‌کند.

 

روش تحقیق

داده‌های این تجزیه و تحلیل مقطعی که نتایج آن در ژورنال  BMC Geriatric منتشر شده است، از برنامه سلامت سالمندان بوشهر، یک مطالعه کوهورت بزرگ در جنوب ایران، گرفته شده است.  پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه علوم پزشکی بوشهر داده‌های 2373 شرکت‌کننده بالای 60 سال را بررسی کردند که تقریباً نیمی از آنها زن بودند.

شاخص آتروژنیک که به صورت لگاریتم نسبت تری‌گلیسیرید به کلسترول از نوع لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL-C) محاسبه می‌شود، به عنوان نشانگری برای تصلب شرایین و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی عمل می‌کند.

 این پژوهشگران شرکت‌کنندگان را بر حسب شاخص آتروژنیک به گروه‌های کم‌خطر (زیر 0.11)، متوسط ​​(0.11-0.21) و پرخطر (بالای 0.21) طبقه‌بندی کردند. عملکرد شناختی با استفاده از ابزارهای معتبر مانند آزمون روانی کلامی طبقه‌بندی‌شده و Mini-Cog ارزیابی شد، در حالی که عواملی مانند سن، جنس، شاخص توده بدنی، سیگار کشیدن، فعالیت بدنی، افسردگی و مصرف دارو در تجزیه و تحلیل در نظر گرفته شدند.

 

یافته‌های تحقیق

نتایج نشان داد که حدود ۶۰ درصد از شرکت‌کنندگان دچار اختلال شناختی هستند. به طور کلی، میزان شاخص آتروژنیک ارتباط معنی‌داری با زوال شناختی در کل گروه نشان نداد. با این حال، در میان کسانی که از استاتین‌ها - داروهای رایج مانند آتورواستاتین برای کنترل کلسترول بالا - استفاده می‌کردند،  شاخص آتروژنیک  بالا پس از تعدیل عوامل مخدوش‌کننده، با افزایش ۴۸ درصدی احتمال اختلال شناختی مرتبط بود.

 

تفسیر یافته‌ها

این  پژوهشگران خاطرنشان کردند که شاخص آتروژنیک  بالا ممکن است منعکس‌کننده مشکلات زمینه‌ای مانند بیماری عروق کوچک در مغز باشد که می‌تواند مشکلات شناختی را تشدید کند. البته این ارتباط فقط در مصرف‌کنندگان استاتین قابل توجه بود و این نشان‌دهنده تعاملات احتمالی بین کنترل چربی و سلامت مغز است. آنها به محدودیت‌های این تحقیق از جمله طراحی مقطعی که نمی‌تواند علیت را اثبات کند، سوگیری احتمالی انتخاب در نمونه جامعه و نیاز به پیگیری طولانی‌مدت برای تأیید یافته‌ها نیز اذعان کردند.

 

نتیجه‌گیری

کارشناسان می‌گویند این نتایج می‌تواند به یافتن رویکردهای شخصی‌سازی‌شده برای جلوگیری از زوال شناختی، که با افزایش سن جمعیت، نگرانی فزاینده‌ای است، یاری برساند. با توجه به اینکه اختلالات شناختی مانند زوال عقل میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان مبتلا می‌کند، درک ارتباط اختلال شناختی با خطرات قابل اصلاح مانند چربی خون می‌تواند به مداخلات بهتر، به‌ویژه در مناطقی مانند خاورمیانه که بیماری‌های قلبی عروقی در آن شایع است، منجر شود.

این پژوهشگران می‌گویند لازم است در آینده تحقیقات بیشتری برای بررسی مکانیسم این ارتباط و پاسخ دادن به این پرسش انجام شود که آیا تجویز داروهای کاهنده چربی خون می‌تواند این خطرات را کاهش دهد یا نه.