نابرابری‌های اجتماعی-اقتصادی در سرطان‌های اورولوژی در ایران

به گزارش علم‌خوان، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران در این بررسی داده‌های سطح استان را از مطالعه بار جهانی بیماری‌ها (GBD) 2019 با استفاده از تحلیل مؤلفه‌های اصلی برای ایجاد رتبه‌بندی وضعیت اجتماعی-اقتصادی (SES) برای هر ۳۱ استان ایران تجزیه و تحلیل کردند.

 سپس آنها میزان بروز، شیوع، میزان مرگ و میر و نسبت مرگ و میر به بروز استاندارد شده سنی را برای این سرطان‌ها محاسبه کردند و از شاخص‌های تمرکز (CI) برای اندازه‌گیری نابرابری در بین اقشار اجتماعی-اقتصادی استفاده کردند.

 

روندهای بار سرطان

- میزان بروز و شیوع برای همه سرطان‌های اورولوژی در سراسر ایران بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ افزایش یافته است.

 

 -مرگ و میر ناشی از سرطان پروستات نیز در این دوره افزایش یافت.

 

با این حال، نسبت مرگ و میر به بروز سرطان‌های پروستات و مثانه کاهش یافت که نشان‌دهنده بهبود در نتایج یا تشخیص است.

 

نابرابری‌های اجتماعی-اقتصادی

این مطالعه شیب‌های اجتماعی-اقتصادی واضحی را در بار سرطان آشکار کرد:

 

استان‌های با وضعیت اقتصادی-اجتماعی بالاتر، میزان بروز و شیوع سرطان‌های مثانه، پروستات و بیضه و همچنین میزان مرگ و میر ناشی از سرطان بیضه بالاتری داشتند.

 

این الگو ممکن است نشان‌دهنده دسترسی بیشتر به غربالگری و تشخیص در مناطق ثروتمندتر باشد که منجر به شناسایی موارد بیشتر می‌شود.

 

معیارهای سرطان کلیه و میزان مرگ و میر ناشی از سرطان مثانه و پروستات هیچ نابرابری اجتماعی-اقتصادی قابل توجهی را نشان نداد، که نشان‌دهنده نرخ‌های نسبتاً یکنواخت در بین استان‌ها است.

 

مرگ و میر ناشی از سرطان بیضه نابرابری مداوم را نشان داد، به طوری که استان‌های با وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین‌تر، نسبت مرگ و میر به بروز به طور متناسب بالاتری داشتند، که نشان می‌دهد مناطق فقیرتر ممکن است نتایج ضعیف‌تری داشته باشند یا تشخیص دیرتر انجام شود.

 

این یافته‌ها به چه معناست

این تحقیق نشان می‌دهد که در ایران:

 

- تشخیص و پیامدهای سرطان بر اساس بافت اجتماعی-اقتصادی متفاوت است، به طوری که استان‌های مرفه‌تر، میزان بروز و شیوع بالاتری را گزارش می‌کنند که احتمالاً به دسترسی بهتر به خدمات درمانی مرتبط است.

 

- پیامدهای مرگ و میر برای برخی از سرطان‌ها - به ویژه سرطان بیضه - در استان‌های فقیرتر کاهش یافته است که نشان‌دهنده نابرابری در دسترسی به تشخیص و درمان به موقع است.

 

- این بینش‌ها بر اهمیت سیاست‌های بهداشتی هدفمند، بهبود غربالگری سرطان و دسترسی عادلانه به مراقبت در مناطق مختلف تأکید می‌کند.

 

منبع: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12577401/