هزینه‌های سرسام‌آور پیوند سلول‌های بنیادی در ایران و ضرورت اصلاح سیاست‌های بهداشتی

به گزارش علم‌خوان، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران و موسسات همکار این مطالعه مقطعی گذشته‌نگر را برای ارائه بینش‌های مبتنی بر شواهد برای سیستم مراقبت‌های بهداشتی ایران انجام دادند. آنها تاکید می‌کنند با وجودی که پیوند سلول‌های بنیادی  با نجات دادن جان انسان‌ها و کاهش نیازهای درمانی مداوم در درازمدت مقرون به صرفه است، هزینه‌های اولیه این شیوه در ایران بسیار بالا است.

 

پیوند سلول‌های بنیادی، یک درمان حیاتی

پیوند سلول‌های بنیادی، یک درمان حیاتی برای اختلالات خونی و سرطان‌هایی مانند لوسمی و لنفوم است و شامل جایگزینی سلول‌های آسیب‌دیده با انتقال سلول‌های بنیادی سالم برای بازیابی تولید سلول‌های خونی سالم است. اگرچه این روش مؤثر است، اما هزینه‌های بالای آن چالش قابل توجهی را در کشورهایی مانند ایران ایجاد می‌کند که پیش‌بینی می‌شود میزان ابتلا به سرطان در آن تا سال ۲۰۲۵ به دلیل رشد جمعیت و پیری ۴۲.۶ درصد افزایش یابد.

 

روش تحقیق

این بررسی منتشر شده است، داده‌های ۱۴۳ بیمار تحت درمان در بیمارستان شریعتی بین اوت ۲۰۲۲ و مارس ۲۰۲۳ را با استفاده از روش «هزینه‌یابی مبتنی بر فعالیت» (Activity Based Costing یاABC) برای ریز کردن هزینه‌ها تجزیه و تحلیل کرد.

 

یافته‌های کلیدی

یافته‌های کلیدی این بررسی نشان می‌دهد که میانگین هزینه کل پیوند سلول بنیادی برای هر بیمار تقریباً ۲.۱۷ میلیارد ریال ایران بوده است که معادل ۵۱۵۹۴ دلار آمریکا یا ۲۴۲۳۲ «دلار بین‌المللی تعدیل‌شده» بر اساس برابری قدرت خرید است.

 

هزینه‌های مستقیم پزشکی ۴۹ درصد از کل هزینه‌ها را تشکیل می‌دهد، در حالی که هزینه‌های سربار ۵۱ درصد باقی مانده را شامل می‌شوند. منابع انسانی به بیشترین سهم هزینه‌ها را به خود اختصاص دادند، به طوری که هزینه‌های پرسنلی پزشکی ۳۸.۸ درصد و هزینه پرسنل پرستاری ۱۳.۸ درصد از هزینه‌ها را تشکیل می‌دادند. بیماران، که عمدتاً حدود ۳۹ سال سن داشتند و کمی بیشتر مرد بودند (۵۳.۲ درصد)، به طور متوسط ​​۲۷ روز در بیمارستان بستری شده بودند.

یارانه‌های دولتی ۵۴.۱ درصد از هزینه‌های مستقیم را پوشش می‌دادند، اما پرداخت از جیب  برای ۱۳.۹ درصد هزینه‌ها بر بیماران فشار می‌آورد و در نهایت کمک‌های بیمه پایه ۱۲.۸ درصد هزینه‌ها را تشکیل می‌داد. بر بیماران فشار می‌آورد.

 

اهمیت تحقیق

مرگ و میر جهانی ناشی از سرطان در جهان در سال 2020 به 10 میلیون نفر رسید که 70 درصد آن در کشورهای در حال توسعه مانند ایران رخ می‌دهد. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که اصلاحات می‌تواند شامل پوشش بیمه‌ای بهتر، ساده‌سازی عملیات بیمارستانی و سرمایه‌گذاری در مراقبت‌های پیشگیرانه برای مهار موج فزاینده بدخیمی‌های خونی باشد. با ادامه‌ی افزایش موارد ابتلا به سرطان در ایران، مطالعاتی از این دست، بر لزوم ارائه‌ی راهکارهای عادلانه‌ی مراقبت‌های بهداشتی برای اطمینان از اینکه هیچ بیماری از درمان محروم نمی‌ماند، تأکید می‌کنند.

 

نتیجه‌گیری

این پژوهشگران نتیجه‌گیری می‌کنند پیوند سلول بنیادی بار مالی قابل توجهی را بر نظام بهداشتی تحمیل می‌کند و لازم است تغییرات در خط مشی‌ها برای بهینه‌سازی تخصیص منابع، بهبود دسترسی و افزایش حمایت مالی از بیماران آسیب‌پذیر انجام گیرد. آنها هشدار می‌دهند که بدون انجام مداخلات هدفمند، ممکن است این روش درمانی نجات‌بخش برای بسیاری از افراد دور از دسترس باقی بماند و نابرابری‌های بهداشتی تشدید شوند.

 

منبع: https://bmchealthservres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12913-025-13251-1