پیش‌بینی تأثیر تغییرات دما بر فعالیت پشه فلبوتوموس پاپاتاسی در ایران

به گزارش علم‌خوان، لیشمانیوز جلدی مشترک بین انسان و دام یک بیماری پوستی انگلی است که از طریق نیش پشه‌های خاکی آلوده، به ویژه فلبوتوموس پاپاتاسی، منتقل می‌شود. این بیماری در بسیاری از مناطق ایران بومی است و ارتباط نزدیکی با شرایط محیطی و اقلیمی دارد.

 

از آنجا که پشه‌های خاکی به دما بسیار حساس هستند، حتی تغییرات اقلیمی اندک نیز می‌تواند رفتار، توزیع و الگوهای فعالیت فصلی آنها را به طور قابل توجهی تغییر دهد.

 

مدل‌سازی آینده تحت تأثیر تغییرات اقلیمی

پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران از مدل‌های پیشرفته اقلیمی، از جمله مدل MIROC6 و سناریوهای متعدد انتشار گازهای گلخانه‌ای، برای پیش‌بینی چگونگی تأثیر تغییرات دما بر فعالیت پشه‌های خاکی در طول زمان استفاده کردند.

یافته‌های آنها نشان می‌دهد که فلبوتوموس پاپاتاسی در حال حاضر عمدتاً بین ماه‌های فروردین تا آبان در ایران فعال است، اگرچه این موضوع بسته به منطقه متفاوت است.

با این حال، تحت سناریوهای گرمایش آینده، این مطالعه پیش‌بینی می‌کند:

 

- شروع زودتر فعالیت در بهار

- افزایش مدت فعالیت فصلی حداقل ۱ تا ۲ ماه

- احتمال فعالیت در تمام طول سال در برخی مناطق تا دهه ۲۰۵۰

انتظار می‌رود این تغییرات به ویژه در مناطق جنوبی کشور مشهود باشد.

 

پیامدهای انتقال بیماری

گسترش فعالیت پشه خاکی پیامدهای مستقیمی برای شیوع بیماری دارد. فصول فعال طولانی‌تر، بازه زمانی انتقال انگل را افزایش می‌دهد و به طور بالقوه منجر به افزایش میزان عفونت می‌شود.

 

این مطالعه همچنین همبستگی قوی بین حضور پشه خاکی، عوامل محیطی و بروز بیماری در مناطقی مانند استان اصفهان را شناسایی کرد که ماهیت محلی پویایی انتقال را برجسته می‌کند.

 

تغییرپذیری و پیچیدگی منطقه‌ای

با وجود اینکه دما عامل غالب است، این پژوهشگران تأکید می‌کنند که اثرات آن در سراسر ایران یکنواخت نیست. تنوع جغرافیایی به این معنی است که برخی مناطق ممکن است افزایش چشمگیرتری در فعالیت ناقل نسبت به مناطق دیگر تجربه کنند.

علاوه بر این، سایر متغیرهای محیطی - مانند رطوبت، کاربری زمین و تغییرات اکولوژیکی - به طور کامل در مدل گنجانده نشده‌اند، که نشان می‌دهد نتایج دنیای واقعی می‌تواند حتی پیچیده‌تر باشد.

 

چالش‌های بهداشت عمومی پیش رو

این یافته‌ها نگرانی‌هایی را برای مقامات بهداشتی ایجاد می‌کند، زیرا فعالیت طولانی مدت و تشدید شده پشه خاکی می‌تواند تلاش‌های کنترل بیماری را تحت تأثیر قرار دهد. نویسندگان خواستار موارد زیر هستند:

-نظارت بیشتر بر محیط زیست و ناقلین

-استراتژی‌های مداخله‌ای خاص منطقه

-ادغام داده‌های اقلیمی در برنامه‌ریزی بهداشت عمومی

 

نگاهی به آینده

از آنجایی که تغییرات اقلیمی همچنان بر بیماری‌های منتقله از ناقلین در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد، این مطالعه بر اهمیت مدل‌سازی پیش‌بینی‌کننده در آماده‌سازی برای خطرات بهداشتی آینده تأکید می‌کند.

 

با پیش‌بینی اینکه چگونه افزایش دما ممکن است فعالیت ناقلین کلیدی بیماری مانند فلبوتوموس پاپاتاسی را افزایش دهد، سیاست‌گذاران و سیستم‌های مراقبت‌های بهداشتی می‌توانند گام‌های پیشگیرانه‌ای برای کاهش شیوع لیشمانیوز جلدی مشترک بین انسان و دام در مناطق آسیب‌پذیر بردارند.

 

منبع: https://www.cell.com/heliyon/fulltext/S2405-8440(24)16925-3?_returnURL=https%3A%2F%2Flinkinghub.elsevier.com%2Fretrieve%2Fpii%2FS2405844024169253%3Fshowall%3Dtrue