کاهش عوارض ویروس اپشتین-بار پس از پیوند اعضا با پروفیلاکسی ضدویروسی
یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز جدید نشان میدهد که استفاده از درمانهای پیشگیرانه ضدویروسی میتواند خطر بروز عوارض جدی مرتبط با «ویروس اپشتین-بار» (EBV) را در بیماران دریافتکننده پیوند اعضا بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
به گزارش علمخوان، این مطالعه بوسیله پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران شواهد مهمی در حمایت از این رویکرد درمانی ارائه میدهد.
چالشی مهم پس از پیوند
بیماران پیوند اعضا بهدلیل مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، در معرض خطر بالای عفونتهای ویروسی قرار دارند. یکی از جدیترین این عوارض، «اختلال لنفوپرولیفراتیو پس از پیوند» یا PTLD است؛ عارضهای بالقوه کشنده که میتواند به لنفوم تبدیل شود. ویروس اپشتین-بار عامل اصلی بیش از ۹۰ درصد موارد PTLD سلولهای B، بهویژه در سال اول پس از پیوند، شناخته میشود.
تحلیل گسترده دادهها
در این پژوهش، دادههای ۲۲ مطالعه شامل ۱۳٬۴۹۸ بیمار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که پروفیلاکسی ضدویروسی میتواند بروز ویرمی EBV (نشاندهنده تکثیر فعال ویروس) را حدود ۳۱ درصد کاهش دهد. همچنین خطر بروز PTLD در بیمارانی که این درمان پیشگیرانه را دریافت کرده بودند، حدود ۲۳ درصد کمتر گزارش شد.
اثربخشی بیشتر در برخی گروهها
یافتهها نشان داد که تأثیر این روش در همه بیماران یکسان نیست و در برخی گروهها چشمگیرتر است، از جمله:
- کودکان دریافتکننده پیوند که کاهش قابلتوجهی در خطر PTLD نشان دادند
- بیماران پیوند کلیه و قلب که از کاهش معنیدار بروز این عارضه بهرهمند شدند
- بیماران تحت سرکوب ایمنی شدید مانند افرادی که درمانهای کاهشدهنده سلولهای T یا استروئید دریافت میکنند
در مقابل، در برخی گروهها مانند بزرگسالان بهطور کلی یا بیماران با ریسک بالا بر اساس وضعیت سرولوژیک EBV، کاهش معنیداری مشاهده نشد.
نحوه عملکرد داروهای ضدویروسی
داروهای رایج ضدویروسی مانند آسیکلوویر و گانسیکلوویر با مهار تکثیر DNA ویروس، از افزایش بار ویروسی جلوگیری میکنند. این مکانیسم احتمالاً نقش مهمی در کاهش ویرمی EBV و پیامدهای مرتبط با آن دارد.
پیامدهای بالینی
این یافتهها از کاربرد پروفیلاکسی ضدویروسی در برخی از بیماران پیوندی—بهویژه کودکان و دریافتکنندگان برخی اعضا—حمایت میکند. با این حال، تفاوت در اثربخشی میان گروههای مختلف نشان میدهد که استفاده از این درمان باید بر اساس شرایط فردی بیماران تنظیم شود.
چشمانداز آینده
پژوهشگران تأکید میکنند که اگرچه پروفیلاکسی ضدویروسی میتواند نقش مهمی در کاهش عوارض مرتبط با EBV ایفا کند، اما برای تعیین بهترین راهبردهای درمانی و انتخاب دقیق بیماران، به مطالعات بیشتری نیاز است.
با پیشرفتهای روزافزون در پزشکی پیوند، رویکردهای پیشگیرانه شخصیسازیشده میتوانند به بهبود نتایج درمانی و کاهش عوارض خطرناک پس از پیوند کمک کنند.
منبع:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11737057/
ارسال نظر