یک آزمایش خون ساده می‌تواند به پیش‌بینی نتایج در شایع‌ترین نوع سرطان لنفاوی کمک کند

به گزارش علم‌خوان، این بررسی سیستماتیک و متاآنالیز بوسیله پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران داده‌های ۵۳ مطالعه قبلی شامل بیش از ۳۷۰۰ بیمار را تجزیه و تحلیل کرد.

 

 DLBCL  چیست؟

 «لنفوم سلول B بزرگ منتشر»  (DLBCL) شایع‌ترین نوع لنفوم غیر هوچکینی است. اگرچه بسیاری از بیماران به خوبی به درمان پاسخ می‌دهند، برخی از آنها عود یا پیشرفت بیماری را تجربه می‌کنند. پزشکان در حال حاضر برای نظارت بر بیماری به اسکن‌های تصویربرداری مانند سی‌تی/پت اسکن و بیوپسی بافت متکی هستند، اما این روش‌ها محدودیت‌هایی دارند. آزمایش ctDNA با تشخیص قطعات کوچک DNA توموری در گردش خون، روشی کمتر تهاجمی برای ردیابی سرطان ارائه می‌دهد.

 

پژوهشگران چه چیزی را بررسی کردند؟

پژوهشگران مطالعاتی را تجزیه و تحلیل می‌کردند که بررسی می‌کردند آیا سطح ctDNA می‌تواند:

 

- پیشرفت بیماری و بقا را پیش‌بینی کند.

 

- نظارت بر میزان اثربخشی درمان.

 

- تشخیص حداقل بیماری باقیمانده (مقادیر کمی از سرطان باقی مانده پس از درمان).

 

-بهبود تفسیر نتایج سی‌تی اسکن و پت اسکن

 

یافته‌های کلیدی

سطح بالای ctDNA در زمان تشخیص، نشان‌دهنده خطر بالاتر است

 

بیمارانی که قبل از شروع درمان سطح بالایی از ctDNA داشتند، نسبت به بیمارانی که سطح پایین‌تری از ctDNA داشتند، به طور قابل توجهی بیشتر احتمال داشت که پیشرفت بیماری را تجربه کنند و خطر مرگ بالاتری داشتند. این نشان می‌دهد که ctDNA می‌تواند به عنوان یک شاخص اولیه شدت بیماری عمل کند.

 

ctDNA  در طول درمان حتی پیش‌بینی‌کننده‌تر می‌شود

ارزش پیش‌آگهی ctDNA با پیشرفت درمان افزایش یافت. بیمارانی که ctDNA آنها در پایان درمان قابل تشخیص باقی مانده بود، در مقایسه با بیمارانی که ctDNA آنها غیرقابل تشخیص شد، خطر عود یا پیشرفت بیماری به طور چشمگیری بالاتر بود. اندازه‌گیری‌های ctDNA در پایان درمان، پیش‌بینی‌کننده‌های بسیار قدرتمندی برای نتایج آینده بودند.

 

ctDNA  می‌تواند پت اسکن را تکمیل کند

یکی از مهم‌ترین یافته‌ها از نظر بالینی این بود که ctDNA به اصلاح تفسیر سی‌تی‌/پت اسکن کمک کرد:

 

- در میان بیمارانی که پت اسکن آنها پس از درمان منفی به نظر می‌رسید، آزمایش ctDNA مثبت، زیرگروهی را در معرض خطر بالای عود بیماری در آینده شناسایی کرد.

 

- در میان بیمارانی پت اسکن‌ آنها مثبت بود، نتیجه منفی ctDNA احتمال پیشرفت بیماری را به میزان قابل توجهی کاهش داد.

 

این بدان معناست که ctDNA ممکن است به تمایز بین بیمارانی که واقعاً بیماری باقیمانده دارند و بیمارانی که یافته‌های اسکن آنها ممکن است نشان دهنده سرطان فعال نباشد، کمک کند.

 

چرا این موضوع اهمیت دارد؟

در صورت تأیید در مطالعات آینده، آزمایش ctDNA می‌تواند به پزشکان کمک کند:

 

- بیماران پرخطر را زودتر شناسایی کنند.

 

- پاسخ به درمان را دقیق‌تر رصد کنند.

 

- عود بیماری را قبل از بروز علائم تشخیص دهند.

 

- از انجام اقدامات یا درمان‌های غیرضروری در برخی از بیماران خودداری کنند.

 

- استراتژی‌های پیگیری و نظارت را شخصی‌سازی کنند.

 

از آنجا که آزمایش ctDNA فقط به نمونه خون نیاز دارد، می‌تواند به طور منظم تکرار شود و آن را به ابزاری جذاب برای نظارت مداوم بر بیماری تبدیل کند.

 

محدودیت‌ها

پژوهشگران خاطرنشان کردند که مطالعات مختلف از روش‌های آزمایش ctDNA و آستانه‌های اندازه‌گیری متفاوتی استفاده کرده‌اند که مقایسه مستقیم را دشوار می‌کند. آن‌ها بر نیاز به پروتکل‌های آزمایش استاندارد و کارآزمایی‌های بالینی آینده‌نگر برای تعیین اینکه آیا تصمیمات درمانی بر اساس نتایج ctDNA می‌تواند نتایج بیمار را بهبود بخشد یا خیر، تأکید کردند.

 

خلاصه کلام

این بررسی بزرگ شواهد محکمی ارائه می‌دهد که DNA تومور در گردش، یک نشانگر زیستی امیدوارکننده برای بیماران مبتلا به DLBCL است. اندازه‌گیری ctDNA قبل، حین و به ویژه پس از درمان ممکن است به پزشکان کمک کند تا خطر عود را بهتر پیش‌بینی کنند و آزمایش‌های تصویربرداری سنتی را تکمیل کنند.

در حالی که تحقیقات بیشتری قبل از اینکه ctDNA در همه بیماران روتین شود، مورد نیاز است، یافته‌ها نشان می‌دهد که بیوپسی‌های مایع می‌توانند نقش مهمی در مدیریت درمانی آینده لنفوم داشته باشند.

 

منبع:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12660778/