ترکیب عصاره گیاهی و نانوذرات نویدبخش مقابله با سرطان پستان تهاجمی

به گزارش علم‌خوان، مطالعه پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران نشان داد که ترکیب کردن «آمبلی‌پرنین» (Umbelliprenin) - یک عصاره گیاهی طبیعی - با نانوذرات سلنیوم به طور قابل توجهی رشد و گسترش سلول‌های سرطان پستان تهاجمی را در مدل‌های آزمایشگاهی کند می‌کند.

 

چالش سرطان پستان سه‌گانه منفی

سرطان پستان سه‌گانه منفی تقریباً 15 تا 20 درصد از کل موارد سرطان پستان را تشکیل می‌دهد. این زیرگروه سرطان پستان، برخلاف سایر زیرگروه‌ها، فاقد گیرنده‌های هورمون‌ استروژن و هورمون پروژسترون و HER2 (فاکتور رشد اپیدرمی انسانی-۲) است، بنابراین درمان‌های استاندارد هدفمند ضد هورمونی و مسدودکننده HER2 بر آن مؤثر نیستند. این بیماری خطر بالایی برای گسترش به سایر اندام‌ها (متاستاز) دارد و گزینه‌های درمانی مؤثر کمتری دارد، که نیاز فوری به رویکردهای نوآورانه را ایجاد می‌کند.

 

یک حمله دو جانبه

برای مقابله با این چالش، محققان دو ماده مجزا را با هم ترکیب کردند:

 

یک- آمبلی‌پرنین: یک ترکیب طبیعی موجود در گیاهان جنس «فرولا» است که به دلیل خواص ضد التهابی و ضد سرطانی خود شناخته شده است. اگرچه در مطالعات قبلی مؤثر بوده است، اما استفاده بالینی آن به دلیل حلالیت ضعیف در آب و جذب کم به سلول‌ها محدود شده است.

 

دو- نانوذرات سلنیوم: ذرات ریز و مهندسی شده آزمایشگاهی که از سلنیوم با استفاده از یک فرآیند «سبز» بیوژنیک شامل باکتری‌های مفید(لاکتوباسیلوس پلانتاروم» ساخته شده‌اند. نانوذرات سلنیوم نه تنها به عنوان عوامل ضد سرطان مستقیم عمل می‌کنند، بلکه به غلبه بر موانع دارورسانی نیز کمک می‌کنند.

 

نحوه تاثیربخشی درمان

هنگامی که این درمان ترکیبی بر روی سلول‌های سرطان پستان سه‌گانه منفی انسانی آزمایش شد، «اثر افزایشی» را نشان داد که از هر دو درمان به تنهایی بهتر عمل می‌کرد:

 

• مرگ سلولی: ترکیب آمبلی‌پرنین- نانوذرات سلنیوم در مقایسه با درمان‌های تک عاملی، زیست‌پذیری سلول‌های سرطانی را تقریباً دو برابر کاهش داد.

 

• مسدود کردن نشانگرهای گسترش سرطان: این ترکیب به طور قابل توجهی سه ژن حیاتی دخیل در گسترش سرطان را غیرفعال کرد:

 MMP-2 و MMP-9 آنزیم‌هایی که ماتریکس‌های بافت اطراف را تجزیه می‌کنند و به عنوان «قیچی» مولکولی عمل می‌کنند و به سلول‌های سرطانی اجازه می‌دهند تا آزاد شوند و حرکت کنند.

 

 ICAM-1یک مولکول چسبندگی که به سلول‌های سرطانی کمک می‌کند تا به هم بچسبند و برای انتشار وارد رگ‌های خونی شوند.

 

• متوقف کردن مهاجرت سلولی: در تست‌های اولیه آزمایشگاهی - که سرعت حرکت سلول‌ها به فضاهای باز را اندازه‌گیری می‌کنند - درمان ترکیبی به طور قابل توجهی حرکت و گسترش سلول‌های سرطانی را در یک دوره ۷۲ ساعته کاهش داد.

 

به گفته این پژوهشگران هم آمبلی‌پرنین و هم نانوذرات سلنیوم تکثیر سلول‌های سرطانی را مانع می‌شوند و ژن‌های کلیدی دخیل در فرآیند متاستاز را با قدرت بیشتری تنظیم کاهشی می‌کنند.

 

 

گام بعدی چیست؟

این پژوهشگران تاکید کردند در حالی که این یافته‌های آزمایشگاهی روی کشت‌های سلولی امیدوارکننده است، این مطالعه نشان دهنده یک مطالعه «در شرایط آزمایشگاهی» در مراحل اولیه است. تحقیقات بیشتر شامل ارزیابی این ترکیب در سیستم‌های پیچیده نانو دارورسانی و انجام مطالعات مدل حیوانی (در داخل بدن) برای تأیید ایمنی و اثربخشی آن قبل از هرگونه آزمایش بالینی بالقوه خواهد بود.

منبع:

https://link.springer.com/article/10.1186/s12906-026-05445-9